රෝග පාලනය

යටි පුස් රෝගය (Downy Mildew)

මිදි වගාවට වැලඳිය හැකි ඉතාම දරුණු රෝගය මෙයයි. තෙත් කලාපයේ සාර්ථකව මිදි වගා කිරීම අපහසුවීමට එක් ප්‍රධාන හේතුවක් වන්නේ ද මෙම රෝගයයි.

මෙම රෝගය ඇති වන්නේ ප්ලාස්මොපෝරා විටිකෝලා නැමති දිලීරය මඟිනි. පත්‍රයේ යටි පැත්තේ පැල්ලම් ලෙස සුදු පැහැති දිලීර ජාල සහ බීජාණු දැක ගත හැකිය.

මෙවැනි රෝග ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන ස්ථාන වල පත්‍ර මතුපිට කහපැහැති පැල්ලම් ඇතිවේ. මෙවැනි පැල්ලම් ක්‍රමයෙන් වියළී පසුව මුළු පත්‍රයම වියළී යයි. රෝගය දරුණු තත්වයට පත්වූ විට පත්‍ර වැටේ.

මෙම රෝග කාරක දිලීරය මිදි පොකුරු වලට සහ මල් වලටද හානි කරයි. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් මල් පොකුරු වියළී යයි. හානි වූ ගෙඩි ඇතුලතට ගිලා බැස හැකිලී ගිය ආකාරයක් ගනී.

වර්ෂාව සහිත තෙත් කාලගුණික තත්වයක් පවතින අවස්ථා වලදී මෙම රෝගය වැඩි වශයෙන්ම වගාවට වැල‍‍‍‍‍ඳේ. එසේම යටි පුස් රෝගය නිසා විශාල අස්වනු හානියක් ඇති වේ.

මෙම රෝගය යල කන්නයට වඩා මාස් කන්නයේදී වැඩි වශයෙන් දක්නට ලැබේ. කප්පාදුවෙන් පසුව හට ගන්නා අළුත් දළු හා කුඩා මල් පොකුරු මෙම රෝගයට පහසුවෙන් ගොදුරු වේ. මෙම අවස්ථාවේදී මෙම රෝගය පිළිබඳව විශේෂයෙන් පරීක්ෂාකාරී වී වහාම නිර්දේශිත දිලීර නාශකයක් යෙදීම වැදගත්ය.

මෙම රෝගය පාලනය කර ගැනීම සඳහා පළමුවෙන්ම කල යුක්තේ දරුණු ලෙස රෝගය වැලඳී ඇති පත්‍ර හා වෙනත් ශාක කොටස් වගාවෙන් ඉවත් කර ගිනි තැබීමයි. ඉන් පසු පහත සඳහන් දිලීර නාශක ක්‍රමාණුකූල සැලැස්මකට අනුව වගාවට යෙදිය යුතුය.

වැසි සමය ආරම්භ වීමත් සමඟ රෝග ලක්ෂණ දැකගත හැකි වූ විගස පහත සඳහන් සංස්ථානික දිලීර නාශකයක් පළමුවෙන් වගාවට යොදන්න.

මැන්කොසෙබ් 64%+ මෙටලැක්සිල් 8%WP
හෝ
ප්‍රොපිනෙඛි 56%+ ඔක්සඩික්සිල් 10%
WP ග්‍රෑම් 12.5 ජලය ලීටර් 10 ක මිශ්‍ර කර යොදන්න.

ඉන්පසු වගාවේ රෝගී තත්වයන් පාලනය කර ගැනීම සඳහා පහත සඳහන් දිලීර නාශක භාවිතා කරන්න. මෙහිදී වැදගත් වන්නේ ඉහත සඳහන් ‍සංස්ථානික දිලීර නාශක එකිනෙකට ආසන්න වතාවන් හිදී නොයෙදීමට වග බලා ගැනීමත් ඒවායේ භාවිතය කන්නයකට වරක් පමණක් මෙන් හැකිතාක් අවම කිරීමට කටයුතු කිරීමත්ය.

දිලීර නාශකය ජලය ලීටර් 10ක මිශ්‍ර කල යුතු ප්‍රමාණය (ග්‍රෑම්)
කැප්ටාන් 50%WP

20

කොපර් 50%WP

40

මැන්කොසෙබි 80%WP
20
මැනෙබි 80%WP
20
ප්‍රොපිනෙබි 70%WP
20

මෙයට අමතරව බෝ‍ඩෝ මිශ්‍රණය යෙදීම මඟින්ද මෙම රෝගය සාර්ථකව පාලනය කරගත හැකිය.

පිටිපුස් රෝගය ( Powdery Mildew)

පිටිපුස් රෝගය වැල‍‍ඳෙන්නේ අන්සිනියුලා නෙකටෝර් නම් දිලීරය නිසාය. මෙම රෝගය නිසා පළමුවෙන්ම මේරූ හා ලපටි පත්‍ර දෙපැත්තේම පිටි වැනි ස්වාභාවයක් ගන්නා සුදු අළු පැහැති පැල්ලම් හට ගනී. මල් පොකුරු හා ලපටි ගෙඩි වලටද නොමේරූ කළු පැහැති රිකිළි හා දඬු වලටද දිලීරය නිසා හානි ඇති විය හැකිය. ටික කලක් ගත වූ පසු මෙම අළු සුදු පැහැති පැල්ලම් ලෙස දිස්වෙන දිලීර කොටස් කළු පැහැ ගැන්වේ. වර්ෂාව අඩු වියළි කාලගුණික තත්වයක් යටතේ මෙම රෝගය බහුලව දැකිය හැකිය. රෝගය වැලඳුන ලපටි ගෙඩි තද ස්වභාවයක් ගැනීම හා පැලීම සිදු විය හැකිය. රෝගී ගෙඩි වල ඉදීම සාමාන්‍ය පරිදි සිදු නොවේ.

රෝගය පාලනය කර ගැනීම සඳහා පහත සඳහන් දිලීර නාශක දින 10කට වරක් බැගින් වැලට යොදන්න.

දිලීර නාශකය ජලය ලීටර් 10ක දියකල යුතු ප්‍රමාණය
බිටටැනෝල් 300 g/l EC

මි.ලී. 10

සල්ෆර් 80%WP WG

මි.ලී. 50

කාබන්ඩසීම් 50%WP
මි.ලී. 07
කාබන්ඩසීම් 500g/l SC
මි.ලී. 07
තයොෆනේට් මීතයිල් 70%WP

මි.ලී. 06

ක්ලෝරෝතැලොනිල් 500g/l SC
මි.ලී. 15

මිදි ගෙඩි කුණු වීම (Grape Ripe Rot)

මෙය ‍''ග්ලොමරෙල්ලා'' විශේෂයට අයත් (Glomarella Spp) දිලීරයක් නිසා ඇති වේ. මෙම රෝගය නිසා ගෙඩිවල උඩට මතු වූ දුඹුරු පාට කුඩා තිත් හට ගනී. තෙත් කාලගුණයක් ඇති විට රෝගය වඩාත් උග්‍රවේ. රෝගය වැලඳුන ගෙඩි හැකිළී වියළී (Mummified Fruits) රැලි වැටී කුණු වී යයි. පොකුරක ගෙඩි කිහිපයක් වුවද මෙම රෝගයට පාත්‍ර විය හැකිය. බොහෝ විට මුළු පොකුරම වියළී කුණුවීමකට ලක්වේ.

මේ සඳහා දින 7-10 වරක් බැගින් මැන්කොසෙබ් 80% WP දිලීර නාශකය ග්‍රෑම් 20 ක් ජලය ලීටර් 10 ක දියකර වැලට යොදන්න.

කෘමි හා වෙනත් පළිබෝධ

පත්‍ර වලට හානි කරන දළඹු වර්‍ග බොහෝ විට ලපටි පත්‍ර ආහාරයට ගනි. ඉතා දරුණු හානියක් නොපවතී නම් දළඹුවන් අතින් අහුලා විනාශ කල හැකිය.

කොරපොතු කෘමීන්

මිදි වැලෙහි විවිධ කොටස් වලින් යුෂ උරා බොයි. මොවුන්ගේ අපද්‍රව්‍ය වල අඩංගු සීනි සහිත සංයෝග වෙත කුහුඹුවන් ආකර්ෂණය වේ. එසේම මෙම සීනි අඩංගු සංයෝග මත කළු පැහැති දිලීරයක් වර්ධනය වේ. මෙම කළු පැහැය නිසා පත්‍රවල ආහාර නිපදවීමට ඇති හැකියාව අඩුවේ. ගෙඩි වල ගුණාත්මය ද පහළ වැටේ.

මෙම හානිය පාලනය කර ගැනීම සඳහා පහත සඳහන් කෘමිනාශකයක් වැලට යොදන්න.

ඩයිමෙතොඑට් 400g/l EC
හෝ
ඔක්සිඩෙමටොන් මීතයිල් 250g/l EC
මිලි ලීටර් 2-4 වතුර ලීටර් 01 ක දියකර
පත්‍ර හා කඳ කොටස් වල යටි පැත්තට ද වදිනසේ ඉසින්න.

මර්ධනය සඳහා රසායනික නොවන ක්‍රම හඳුනාගෙන නොමැත.

කැප්සිඩ් මකුණා

කප්පාදුවෙන් පසු ඇතිවන අළුත් රිකිලි වල පහළ ප්‍රදේශය සිදුරු කර යුෂ උරා බොයි. යුෂ උරාබීම නිසා වැලට ඇතුල් වන විෂ සහිත සංයෝග හේතුවෙන් හානි කළ රිකිළි කුරුවේ. සුළඟට කඩා වැටේ. දරුණු හානියක් පවතින වගාවන්හි විශාල වශයෙන් අස්වැන්න අඩුවේ.

මෙම හානිය පාලනය කිරීම සඳහා කප්පාදුවෙන් පසු හෝ ලපටි රිකිළි හටගන්නා අවස්ථාවේදී පහත සඳහන් කෘමිනාශකයක් යොදන්න.

කාබරිල් 85% WP ග්‍රෑම් 06 ක් වතුර ලීටර් 10 ක දියකර
හෝ
කාබෝසල්ෆාන් 200 g/l EC මිලි ලීටර් 30 ක් වතුර
ලීටර් 10 ක දියකර හොඳින් ඉසින්න.

හානියේ ස්වභාවය අනුව යෙදිය යුතු වාර ගණන තීරණයවේ. කෙසේ වුවද නිෂ්පාදිතයේ නිර්දේශයන් පිළිපැදීම වැදගත් වේ.

වේයා

වගාව ආරම්භයේ සිටම මෙය ගැටළුවක් වීමට ඉඩ තිබේ. ලපටි වැල් වැඩීම සඳහා ඒ අසලින් සිටුවන පැළ නොවන ලී කෝටු වෙත පළමුවෙන්ම වේයන් ආකර්ෂණයවේ. ඉන්පසු ක්‍රමයෙන් මිදි වැලේ මුල්, ක‍ඳෙහි පිට පොත්ත ආදිය ආහාරයට ගැනීම නිසා වැල මැරී යයි.

මෙම හානිය පාලනය කිරීම සඳහා පහත ක්‍රියාමාර්ග අනුගමනය කරන්න.

- ලපටි වැල් සඳහා ආධාරක ලෙස වේයන්ගේ හානියට ගොදුරු නොවන ලී වර්ගයක (කොහොඹ වැනි) කෝටු සිටුවන්න.

- කෝටුවක පසට යටවන ප්‍රදේශය පිළිස්සුන එන්ජින් තෙල්වල ගිල්වා පොලිතීන් කැබැල්ලකින් ආවරණය කරන්න.

- මිදි වගාවට විශාල වශයෙන් යොදන කාබනික පොහොර වෙත වේයන්ගේ ආකර්ෂණය වැඩිය. එනිසා හොඳින් දිරාපත්වූ ගොම පොහොර පමණක් වගාවට යොදන්න.

- වගාව පිළිබඳව නිරතුරුව පරීක්ෂාකාරී වන්න. වේයන්ගේ හානිය ඇති බව දක්නට ලැබූ විට ක්ලෝරොපයිරිපොස් හෝ ඇඩිමයර් කෘමිනාශක මල් බාල්දියකින් වැල වටා යොදන්න. වැල් කුඩා කළ මෙය විශේෂයෙන් වැදගත්ය.

වැල් සිදුරු කරන කෘමීන්

මේරූ කඳ සිදුරු කිරීම නිසා හානි කළ ස්ථාන වලින් මැලියම් වැනි අවර්ණ දිලිසෙන සුළු ද්‍රව්‍යයන් වෑස්සේ. උදය වරුවේ මෙය වඩා පැහැදිලිය. වැසි කාලයේදී මෙම ශ්‍රාවය වන ද්‍රව්‍ය සොයා ගැනීම අපහසුය. කඳට හානි කළ ස්ථානයට ඉහළින් වැලේ වැඩීම දුර්වල වේ. හානිය දක්නට ලැබෙන විට වැල වටා කාබෝෆියුරාන් ග්‍රෑම් 50 බැඟින් පසට යොදා ජලය සපයන්න.

පැල මැක්කා

හානි වූ පත්‍ර ඉහළට හැකිලේ. එවැනි පත්‍ර දුඹුරු පැහැවේ. මල් හා ගෙඩි වලටද හානි ඇතිවිය හැකිය. හානි වූ ලපටි ගෙඩි සුදු පැහැයකට හැරේ. හානි කළ මේරූ ගෙඩිවල පිට පොත්ත රළු වේ.

කුරුල්ලෝ

මිදි පොකුරු වලට හානි කරන කුරුල්ලන්ගෙන් ආරක්ෂාකර ගැනීම සඳහා පරණ මාළු දැල් වලින් වගාව ආවරණය කරන්න. නැතහොත් පහත කෙළවර විවෘතව පවතින පොලිතින් උර වලින් මිදි පොකුරු ආරණය කරන්න.

දෙබරු

ඊශ්‍රායල් බිලු වැනි ඉදීමට දිගු කාලයක් ගතවන වර්ග වල ගෙඩි වල යුෂ උරාබොයි.